Stellingen

Onderstaand de negen landelijke stellingen voor Op weg naar Het Lagerhuis schooljaar 2016-2017. De  provinciale debatonderwerpen zijn te vinden op de provinciale pagina’s.

Stelling 1
In een emotioneel interview spreekt Michael Kulkens over zijn strijd tegen het gebruik van smartphones in het verkeer. Dit naar aanleiding van het fatale ongeluk waarbij zijn zoon Tommy-Boy om het leven kwam. Minister Schultz van Haegen onderzoekt momenteel of het gebruik van telefoons op de fiets verboden moet worden. Daarbij neemt het gevaar met nieuwe apps zoals Pokemon Go het gevaar van smartphonegebruik op de fiets alleen maar toe. Wordt het tijd voor de overheid om in te grijpen? De stelling is: Het gebruik van smartphones op de fiets moet verboden worden.

Stelling 2
Het is tijd voor veranderingen in de gemeentepolitiek, want de huidige politieke democratie voldoet niet meer. Dat schrijft een groep lokale bestuurders, wetenschappers en ondernemers die zich verenigd hebben als ‘Code Oranje’. De huidige onvrede over politici en de maatschappelijke polarisatie vragen volgens de ondertekenaars om een nieuwe democratie. De schrijvers signaleren dat burgers ook invloed willen uitoefenen buiten de verkiezingen om. Een van de voorstellen is om de helft van de volksvertegenwoordigers niet te kiezen maar deze te loten. De stelling luidt: Provinciale Staten moet voor de helft bestaan uit gelote volksvertegenwoordigers.

Stelling 3
Binnenkort is iedereen orgaandonor, tenzij je zelf bezwaar aantekent. Een wetsvoorstel van D66-Kamerlid Pia Dijkstra dat deze nieuwe vorm van orgaandonorschap mogelijk maakt, werd onlangs door de Tweede Kamer aangenomen. Cees Sluimer, huisarts in Deventer, regeerde in de Volkskrant op de tegenstanders van deze wet die vinden dat de overheid geen aanspraak mag maken op het menselijk lichaam. Hij vindt dat in dat geval mensen die donor zijn óók de vrijheid moeten hebben om te beslissen dat organen: “a. worden gedoneerd, maar b. níet aan vervelende profiteurs die ervoor kozen andere mensen op de wachtlijst te laten sterven.” Hij stelt: “Haken en ogen die daaraan kleven zijn mijns inziens goed op te lossen. Ik nodig artsen en juristen uit om daar dan met mij vorm aan te gaan geven.” De stelling luidt: Wie zelf geen orgaandonor wil zijn moet onderaan de wachtlijst voor organen worden geplaatst.

Stelling 4
In België heeft minister Jo Vandeurzen een nationale date-dag in het leven geroepen. Hij wil dat de donderdag de dag is waarop Belgische stellen elkaar weer eens diep en romantisch in de ogen kijken. “Een beetje meer tijd en aandacht voor elkaar kan wonderen doen”, aldus Vandeurzen. Ook in Zweden staat het onderwerp op de agenda, daar heeft de Minister van Volksgezondheid een commissie de opdracht gegeven om zich te verdiepen in het seksleven van de Zweden. In ons land zien we een hoog aantal scheidingen en swipen veel mensen dagelijks via Tinder naar een nieuwe date. Moeten we in ons land daten en relaties serieuzer nemen? De stelling is: Nederland heeft een nationale date-dag nodig.

Stelling 5
De Gemeente Den Haag heeft een proef gedaan met anoniem solliciteren. De naam van de sollicitant, de talen die hij of zij beheerst, e-mailadres, nationaliteit en geboorteplaats – alles wat maar enigszins kan duiden op iemands culturele achtergrond – wordt weggelakt. De aanleiding voor deze proef was een onderzoek in 2015 van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) naar discriminatie op de arbeidsmarkt in de regio Haaglanden. De gemeente vindt het beleid een succes en voert het per 1 januari voor alle sollicitaties in. Wethouder Rabin Baldewsingh is voorstander van het landelijk invoeren van anoniem solliciteren. De stelling is: Anoniem solliciteren moet in heel Nederland de nieuwe norm worden.

Stelling 6
Nederland maakt in 2018 een jaar lang als niet-permanent lid deel uit van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. De tijdelijke zetel wordt gedeeld met Italie, beide landen zijn een jaar lang lid van dit orgaan van de VN. Minister Koenders is blij met de zetel: “Er liggen genoeg uitdagingen die onze aandacht zullen vragen, zoals op het terrein van vredesmissies, veiligheid en migratie.” Op het functioneren van de Veiligheidsraad is echter veel kritiek, onder andere doordat de leden het niet eens kunnen worden over conflicten zoals in Syrie. We debatteren hierover met de stelling: De Veiligheidsraad moet worden afgeschaft.

Stelling 7
Nederland moet stoppen met adoptie van kinderen uit het buitenland. Dat schrijft de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) in een advies aan het kabinet. Volgens het adviesorgaan moet het belang van het kind altijd voorop staan. Ook is het belang van het kind dat het in eigen land, met de eigen cultuur kan opgroeien. Kinderen hebben er baat bij dat hun eigen opvoeding gecontinueerd wordt, zegt de RSJ. Ook stelt de RSJ dat uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er een aanzuigende werking van adoptie uitgaat. De vraag naar kinderen creëert een aanbod in kindertehuizen. De stelling luidt: Het adopteren van kinderen uit het buitenland moet verboden worden.

Stelling 8
Het proces tegen en de veroordeling van PVV-leider Geert Wilders doet opnieuw het debat oplaaien over de grenzen van vrije meningsuiting. Tweede Kamerlid Joram van Klaveren heeft daarom ook een initiatiefvoorstel ingediend om twee artikelen in het wetboek van strafrecht te wijzigen, zodat groepsbelediging en aanzetten tot discriminatie en haat niet langer strafbaar zijn. De Tweede Kamer heeft dit voorstel onlangs verworpen. Moeten politici meer vrijheid krijgen om zich te uiten? De stelling luidt: Gekozen volksvertegenwoordigers moeten de volledige vrijheid hebben om alles te kunnen zeggen.

Stelling 9
De Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik wil een verplichte opvoedcursus voor alle jonge ouders. De werkgroep noemt dat broodnodig om het grote aantal kindermishandelingen in Nederland te verminderen. Er worden jaarlijks meer dan 100.000 gevallen gemeld. De Amsterdamse burgemeester Van der Laan, die voorzitter is van de Taskforce, wijst erop dat het normaal is dat mensen een cursus volgen om te bevallen. “Waarom vinden wij het ook niet normaal dat voor al die vele jaren daarna ouders leren hoe je kinderen opvoedt.” Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer zegt juist dat ouders “misschien meer moeten praten en minder opvoeden.” De stelling is: Alle jonge ouders moeten een verplichte opvoedcursus krijgen.

Een selectie van stellingen uit voorgaande edities

Seizoen 2015-206:

Stelling 1
Veel Nederlandse leerlingen lijken geen plezier in het leren te hebben en ervaren het recht op onderwijs als een plicht. Ze vinden het leuk om op school andere leerlingen te ontmoeten, maar voor de lesstof is er geen enthousiasme. Inspecteur-generaal Monique Vogelzang schrijft dat in het voorwoord van haar verslag over de staat van het onderwijs. Het magazine J/M Ouders bestempelde Nederlandse leerlingen eerder zelfs als lui. Klopt dit? De stelling is: Nederlandse scholieren missen ambitie.

Stelling 2
Als er niets gedaan wordt tegen de groeiende consumptie van frisdrank, zullen volgens cardiologen de zorgkosten onbeheersbaar worden. “Uit onderzoek blijkt dat de hoeveelheid suiker in de drankjes een bedreiging vormt voor de volksgezondheid” zegt Joep Perk van de Europese Cardiologenvereniging. “We weten nu dat mensen die een blikje frisdrank per dag drinken een 20% groter risico lopen op een hartinfarct.” De vereniging komt binnenkort met een advies aan de EU. Hierin staat dat er veel meer geld en tijd moet komen voor ontmoedigingsbeleid en bewustwording. Op scholen en in sportkantines moet frisdrank zelfs helemaal geweerd worden. De stelling is: De overheid dient de verkoop van suikerhoudende dranken op scholen te verbieden.

Stelling 3
Voor het eerst sinds jaren is de instroom van asielzoekers terug op het niveau dat voor het laatst rond de eeuwwisseling werd bereikt. Zichtbaar is hoe vele Europese landen worstelen met de grote groepen vluchtelingen en de invloed die dit heeft op de bevolking en het nationaal beleid. De Europese Commissie presenteerde in mei 2015 al een plan waarbij een verdeelsleutel werd gepresenteerd. Wij debatteren over Europese solidariteit met een simpele oplossing voor de verdeling van vluchtelingen over de Europese lidstaten: Vluchtelingen in de Europese Unie moeten worden verdeeld onder de lidstaten aan de hand van het BNP per lidstaat.

Stelling 4
De Duitse krant Bild plaatste in oktober verschillende Facebook berichten in de krant waarin Duitsers zich racistisch uitlaten over vluchtelingen. Bild vindt dat wie dit soort teksten op sociale media plaatst moet worden vervolgd wegens haatzaaien of het aanzetten tot geweld. De discussie over wat toelaatbaar is op internet is breder zichtbaar. Volgens Leeuwarder Courant stond de politie dit najaar op de stoep bij 15 tot 20 mensen uit Leeuwarden die ‘haat hadden gezaaid’ via Facebook en Twitter. Zou er niet standaard veel krachtiger moeten worden opgetreden? De stelling is: Ophitsende, discriminerende en haatzaaiende uitspraken op sociale media moeten met een lik-op-stuk-beleid worden aangepakt.

Stelling 5
We worden de laatste jaren omringd door technologie waarvan bijna niemand de werking doorgrondt. Jongeren zijn weliswaar veelal handiger met de nieuwe techniek dan bijvoorbeeld hun ouders, maar volgens columnist Peter de Waard is dit vooral ‘knoppenwijsheid. Landen als Groot-Brittannië, Australië en Denemarken lopen voorop om deze digitale ongeletterdheid te bestrijden en bieden verschillende verplichte onderwijsprogramma’s aan in het voortgezet onderwijs en zelfs op basisscholen. Voormalig Eurocommissaris Neelie Kroes is groot voorstander van een schoolvak programmeren. De stelling luidt: Programmeren moet een verplicht vak worden op de middelbare school.

Stelling 6
D66-Kamerlid Dijkstra heeft een wetsvoorstel ingediend waarbij iedere Nederlander verplicht een keuze moet maken over orgaandonatie. Ze wil dat mensen via de post wordt gevraagd of ze wel of geen orgaandonor willen zijn. Als ze na twee brieven niet hebben gereageerd, worden ze als donor geregistreerd. In de Tweede Kamer zijn er zorgen over het aantal orgaandonoren, want ondanks campagnes en voorlichting overlijden er nog altijd zo’n 150 mensen per jaar omdat er geen orgaan voor hen beschikbaar is. In het debat gaan we nog een stap verder dan het plan van D66 en debatteren we over het ‘ja, tenzij’ systeem waarbij alle volwassenen orgaandonor zijn, tenzij ze hun registratie actief veranderen. De stelling luidt: Het ‘ja, tenzij’ donorsysteem dient in Nederland te worden ingevoerd.

Stelling 7
Steeds meer economen pleiten voor een wereldwijde maatregel: het heffen van een CO2-belasting op brandstoffen en productieprocessen die dit gas uitstoten, de zogenaamde carbon tax. Zo stop je de vervuiling via een belasting in de prijs, de vervuiler betaalt. Zo’n carbon tax is een veel krachtigere duw in een minder vervuilende richting dan het subsidiëren van schone energie, schreef het Britse weekblad The Economist onlangs. Ook hebben vijf Europese olie- en gasbedrijven, waaronder Shell, het idee onderschreven. Toch lijkt de heffing nog ver weg. De stelling luidt: Er moet zo snel mogelijk een wereldwijde CO2-belasting komen.

Stelling 8
Slechts 40 procent van de Nederlandse jongeren denkt dat mensen slim genoeg zijn om de natuur niet kapot te maken. Dit blijkt uit onderzoek onder Nederlandse jongeren in de leeftijd van 12 t/m 17 jaar. De nieuwe generatie jongeren hoort bij generatie Z, een generatie die opgroeit in tijden van technologische vooruitgang, politieke spanningen en economische crisis, en die zelf te maken zal krijgen met de gevolgen van bijvoorbeeld klimaatverandering. Zal het deze generatie lukken om de grote problemen van deze tijd aan te pakken? We testen het in dit debat. De stelling luidt: Het is aan generatie Z om de wereld te redden!

Stelling 9
Online daten heeft in de loop der jaren een enorme opmars doorgemaakt. Sinds enige tijd is het online vinden van een date ook bij jongeren populair. Met apps als Tinder lijkt het kiezen van een partner verworden te zijn tot een online vleeskeuring. Tegelijkertijd maken naar schatting zeventigduizend thuiswonende kinderen per jaar een (echt)scheiding van de ouders mee. Een peiling gaf eerder aan dat slechts een kleine meerderheid van de jongens denkt dat meiden het prettig vinden als ze zich galant opstellen tijdens de eerste date. Is de romantiek aan het uitsterven? De stelling luidt: Jongeren weten niet meer wat romantiek is.

Seizoen 2014-2015:

Stelling 1
Scholen gaan gebukt onder de nieuwe Drank- en Horecawet en worstelen met de vraag hoe iets feestelijks te organiseren rond het eindexamen zonder dat drank wordt aangeboden. Veel scholen komen tot de conclusie dat dit eigenlijk niet meer kan en daarmee sterven de officiële eindexamenfeesten uit. Docent Ferry Haan pleitte er in een opiniestuk voor om zeer zwak-alcoholische dranken wel beschikbaar te maken voor jongeren. Het gaat hier dus om drank met maximaal 2,5 % alcohol. De stelling luidt: De verkoop van zeer zwak-alcoholische drank aan jongeren tussen de 16 en 18 jaar moet legaal worden.

Stelling 2
De maatschappelijke stage in het voortgezet onderwijs is per 1 augustus 2014 geen verplichte eindexameneis meer. Ook de extra middelen die scholen kregen voor de maatschappelijke stage zijn stopgezet. Veel scholen willen de stage het liefst behouden. Nu steeds meer taken op lokaal niveau worden uitgevoerd kan de maatschappelijke stage helpen om jonge mensen te leren om maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen. HOPE XXL stelt in de Liemers List zelfs dat een maatschappelijke stage aangemoedigd dient te worden en een goed alternatief zou zijn voor landen met een militaire dienstplicht. De stelling luidt: De wettelijke verplichting voor de maatschappelijke stage dient zo snel mogelijk terug te keren!

Stelling 3
De arbeidsmarkt verandert in rap tempo. Over twintig jaar zal de helft van alle huidige beroepen verdwenen zijn. Steeds meer experts stellen daarom dat de arbeidsmarkt van de toekomst ‘generalisten’ zoekt die goed kunnen denken, communicatief sterk zijn en zich gemakkelijk aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen. Met onderwijs in filosofie kan dit op jonge leeftijd sterker ontwikkeld worden en daarom luidt de stelling: Onderwijs in filosofie en morele vorming moet een standaardonderdeel worden van het lesprogramma.

Stelling 4
2014 was het jaar waarin het vluchtelingenrecord gebroken werd, sinds wereldvluchtelingenorganisatie UNHCR in 1989 begon met tellen. De wereld heeft nooit goed geweten wat zij met grote aantallen vluchtelingen aan moet. Nu wordt het gros van de vluchtelingen, 86 procent, opgevangen door ontwikkelingslanden. In Afrika groeien kampen uit tot uitgestrekte, semipermanente steden van zeil en tentdoek en momenteel verdrijven de strijders van IS mensen uit Irak en Syrië. De allerarmste landen herbergen nu zo’n 2,5 miljoen vluchtelingen. Onder meer om deze landen te ontlasten heeft de UNHCR een programma om vluchtelingen in andere landen te vestigen. Landen mogen zelf bepalen hoeveel vluchtelingen zij uitnodigen in hun land. Nederland zegt plaats te hebben voor jaarlijks ongeveer 500 uitgenodigde vluchtelingen per jaar. Vergeleken met de Verenigde Staten (50.000 vluchtelingen per jaar) of Zweden (2.000 vluchtelingen per jaar) geen hoog aantal. De stelling luidt: Nederland moet veel meer vluchtelingen opnemen.

Stelling 5
De Nederlandse verzorgingsstaat staat onder druk. De overheid geeft momenteel vorm aan de totstandkoming van een participatiesamenleving. Dit houdt in dat burgers elkaar meer moeten bijstaan en de overheid zich terugtrekt. Maar voor mensen met een baan is er vaak weinig tijd om bijvoorbeeld zorgtaken op zich te nemen. De laatste tijd is er steeds meer aandacht voor een radicaal ander idee om de verzorgingsstaat anders in te kleden, het zogeheten basisinkomen. Dit houdt afschaffing in van de bijstand en veel andere sociale voorzieningen en bijbehorende regelgeving door toekenning van een vaste maandelijkse bijdrage voor iedere Nederlander waardoor burgers hun prioriteiten anders kunnen inrichten. Gratis geld, in feite. De stelling luidt: Nederland doet er goed aan om een basisinkomen in te voeren voor iedere staatsburger.

Stelling 6
Seksuele vrijheid is in Nederland met tal van wetten geregeld. Net zoals in artikel 38 van de Liemers List staat beschreven, mag je bijvoorbeeld zelf een partner kiezen. Maar in de praktijk is het toch moeilijk om seksuele vrijheden te garanderen, bijvoorbeeld door culturele of sociale normen. Uit onderzoek van het SCP uit 2012 blijkt dat ongeveer 90 procent van de Nederlandse bevolking van 18 jaar of ouder homoseksualiteit accepteert. Toch vindt 29 procent van de Nederlanders het aanstootgevend als twee mannen zoenen. Onder jongeren tot 16 jaar is dit percentage zelfs 50%. In dit debat nemen we de proef op de som hoe tolerant Nederland is op het gebied van seksualiteit. De stelling luidt: Op het gebied van seksualiteit is Nederland nog altijd een preuts land!

Stelling 7
In oktober is Nederland in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties gekozen als lid van de Mensenrechtenraad voor de periode van 2015-2017. Minister Koenders juicht het Nederlandse lidmaatschap toe: ‘Dit onderstreept het belang dat Nederland hecht aan mensenrechten, overal ter wereld. Dat biedt de kans ons actief in te zetten voor bijvoorbeeld de vrijheid van meningsuiting, bescherming van vrouwenrechten, rechten van seksuele minderheden, mensenrechtenverdedigers en het recht op een eerlijk proces. We gaan ons er ook vol overtuiging voor inzetten dat er meer aandacht komt voor mensenrechten in conflictgebieden.’ De Mensenrechtenraad in Genève, die 47 leden telt, is het orgaan van de VN dat zich sinds 2006 richt op de naleving van mensenrechtenverdragen. De stelling luidt: Nederland dient, nu het lid is van de VN-Mensenrechtenraad, de handelsbanden te verbreken met landen waar mensenrechten structureel worden geschonden.

Stelling 8
Versiercoach Julien Blanc veroorzaakte afgelopen najaar opschudding met zijn workshops en seminars waarin hij tips geeft om vrouwen te versieren. Zijn onorthodoxe versiertrucs en volgens velen vrouwonvriendelijke tactieken leidden tot wereldwijde protesten. Volgens Metro-columniste Hadjar Benmiloud bakken Nederlandse mannen er op het gebied van versieren weinig van. Zij wijt dat aan de opgekropte frustraties en een onvermogen om te communiceren. Volgens historicus Mike Harmsen is er dan ook weinig verwerpelijks aan om te leren hoe je vrouwen versiert: “Versieren is geen tweede natuur voor iedereen en op school krijgt niemand les in deze kunst.” De stelling luidt: Het wordt hoog tijd dat de Nederlandse man op versiercursus gaat.

Stelling 9
In de laatste twintig jaar nam het stripboek een enorme vlucht. Waar strips ooit werden gezien als kinderlijk vermaak en zelfs verderfelijk amusement, worden graphic novels tegenwoordig steeds meer de hemel in geprezen om hun artistieke en literaire kwaliteiten. Het Holocaustdrama Maus of het alom geprezen Watchmen zijn daarvan voorbeelden. Sommigen noemen het stripboek zelfs de rijkste vorm van literatuur. Het stripboek komt zo langzaam op gelijkte hoogte te staan met andere vormen van literatuur. De stelling luidt: Stripboeken verdienen een plek op de verplichte literatuurlijst.

– Het aantal uren Engelse les op de middelbare school moet worden verdubbeld.
– Er moet een Europees EU-leger komen!
– De belasting op loon moet worden verlaagd en de belasting op grondstoffen verhoogd.
– Een IQ test voor docenten moet verplicht worden.
– Het is een grof schandaal dat staten de privacy van burgers op grote schaal schenden.
– De seksuele voorlichting in Nederland schiet tekort!
– Overheden moeten stoppen met de investeringen die opwarming van de aarde tegen moeten gaan.
– Het is terecht dat de Europese Unie de Nobelprijs voor de Vrede heeft gewonnen.
– Het bedrag dat organisaties en personen aan belasting betalen moet openbaar worden gemaakt.
– Scholen moeten energydrink verbieden in de school en op het schoolplein.
– Producenten moeten verplicht een indicatie geven van de CO2 uitstoot van hun producten.
– Het moet bij wet worden geregeld dat het salaris binnen organisaties maximaal twintig keer zo hoog mag zijn als het laagst betaalde salaris.
– Het is een goed idee om de hoogte van de zorgpremie afhankelijk te maken van de leefstijl van mensen.
– De inspanningen van de Nederlandse overheid op ontwikkelingssamenwerking moeten geconcentreerd worden op één land zoals HOPE XXL in het People’s Partnership voorstelt.
– Er is in Nederland te weinig aandacht voor creatieve en kunstzinnige ontwikkeling bij jongeren.
– Geweld tegen hulpverleners en gezagdragers moet strenger worden bestraft.
– Democratie is voor elk land de beste staatsvorm.
– Sociale media hebben een slechte invloed op jongeren.
– Pesten moet strafbaar worden gesteld.
– De Verenigde Naties moeten vóór 2020 komen tot een wereldwijd verbod op kernwapens.
– Er moet een super-BTW van 40 % komen voor luxeartikelen.
– Doping in de sport moet onder begeleiding van artsen worden toegestaan.
– Om het glazen plafond te doorbreken moet de Nederlandse regering het Noorse model met vrouwenquota overnemen.
– De vrouw is verantwoordelijk voor de anticonceptie.
– De Verenigde Naties dient de beschikking te krijgen over een eigen VN-troepenmacht.
– Zorgverzekeraars moeten alternatieve geneeswijzen niet meer vergoeden.
– Kamerleden dienen trouw te zweren aan de koning.

Bekijk voor een volledig overzicht van bruikbare (oefen)stellingen de website van Het Debatbureau.